Elektroniczny papieros wyglądem do złudzenia przypomina papierosy tradycyjne, ale jego zasada działania jest zupełnie inna. Taki papieros jest swoistym laboratorium chemicznym, urządzeniem, które podgrzewa substancję nośną i nikotynę i w ten sposób prowadzi do powstania pary, czyli odpowiednika dymu papierosowego. Elektroniczny papieros się nie spala i to jest podstawowa różnica między nim i jego tradycyjnym zamiennikiem, przy czym z tej różnicy właśnie wynikają podstawowe konsekwencje dla zdrowia osoby palącej i dla jej otoczenia.

Elektroniczny papieros aktywuje się pod ciśnieniem

To znaczy, że najważniejsza reakcja chemiczna powodująca powstanie mgiełki nikotynowej rozpoczyna się z chwilą, w której osoba paląca zaciągnie się elektronicznym papierosem. W tym właśnie momencie w atomizerze podgrzewana jest ciecz (glikol propylenowy) i nikotyna, którą po skropleniu się do postaci pary można się zaciągnąć. Efekt jest taki jak przy normalnym papierosie tyle tylko, że pseudo-dymek nie szkodzi i nie wydostaje się na zewnątrz, bo z chwilą gdy użytkownik elektronicznego papierosa kończy się zaciągać urządzenie przechodzi w stan spoczynku.